تفاوت ECG و EKG چیست؟ هر آنچه باید درباره نوار قلب بدانید
تفاوت ECG و EKG چیست؟ هر آنچه باید درباره نوار قلب بدانید
اگر هنگام مطالعه درباره بیماری‌های قلبی یا تجهیزات پزشکی با دو اصطلاح ECG و EKG روبه‌رو شده باشید، ممکن است این سؤال برایتان ایجاد شود که تفاوت ECG و EKG چیست و آیا این دو اصطلاح به آزمایش‌های متفاوتی اشاره دارند؟
پاسخ کوتاه این است که ECG و EKG در اصل به یک آزمایش اشاره می‌کنند و هر دو مخفف الکتروکاردیوگرام هستند؛ آزمایشی که فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند. تفاوت این دو اصطلاح بیشتر به زبان و نحوه اختصار واژه الکتروکاردیوگرام مربوط می‌شود و از نظر ماهیت آزمایش، تفاوتی میان آن‌ها وجود ندارد.
در ادامه با مفهوم ECG و EKG، نحوه انجام نوار قلب، کاربردهای آن، اجزای اصلی نوار قلب و همچنین تجهیزات مورد استفاده برای ثبت آن بیشتر آشنا می‌شویم.
تفاوت ECG و EKG | ECG چیست؟
ECG مخفف عبارت انگلیسی Electrocardiogram است. در فارسی معمولاً از اصطلاح نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام برای آن استفاده می‌شود.
قلب برای انجام فعالیت منظم خود از سیگنال‌های الکتریکی استفاده می‌کند. دستگاه الکتروکاردیوگراف این فعالیت الکتریکی را از طریق الکترودهایی که روی بدن قرار می‌گیرند دریافت کرده و آن را به شکل خطوط و امواج قابل بررسی ثبت می‌کند.
پزشک با بررسی این امواج می‌تواند اطلاعات مختلفی درباره سرعت و نظم ضربان قلب و برخی اختلالات احتمالی به دست آورد.
ECG یکی از آزمایش‌های رایج در مراکز درمانی، بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها و مراکز قلب است و انجام آن معمولاً زمان زیادی نمی‌برد.
تفاوت ECG و EKG | EKG چیست؟
EKG نیز همان نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام است.
اما اگر ECG مخفف Electrocardiogram است، حرف K در EKG از کجا آمده است؟
دلیل آن به واژه آلمانی Elektrokardiogramm برمی‌گردد. در زبان آلمانی این اصطلاح با حرف K نوشته می‌شود و به همین دلیل اختصار EKG نیز برای الکتروکاردیوگرام رایج شده است.
بنابراین وقتی در یک مقاله پزشکی، دستگاه یا محیط درمانی با عبارت EKG روبه‌رو می‌شوید، منظور همان آزمایشی است که با ECG شناخته می‌شود.
تفاوت ECG و EKG چیست؟
هر دو عبارت به ثبت فعالیت الکتریکی قلب اشاره می‌کنند و روش انجام، تجهیزات مورد استفاده و اطلاعات حاصل از آن‌ها یکسان است.
تفاوت اصلی تنها در نحوه نام‌گذاری است:
ECG: برگرفته از واژه انگلیسی Electrocardiogram
EKG: برگرفته از واژه آلمانی Elektrokardiogramm
در منابع انگلیسی استفاده از ECG بسیار رایج است، اما اصطلاح EKG نیز در برخی کشورها و منابع پزشکی استفاده می‌شود.
یکی دیگر از دلایل استفاده از EKG این است که ECG ممکن است از نظر نوشتاری یا تلفظ با EEG اشتباه شود. EEG آزمایشی متفاوت است که برای ثبت فعالیت الکتریکی مغز مورد استفاده قرار می‌گیرد.
بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اگر پزشک یا یک منبع پزشکی از ECG یا EKG صحبت کند، در هر دو حالت منظور همان نوار قلب است.
مهم‌ترین نکته‌ای که باید بدانید این است که از نظر آزمایش پزشکی، تفاوتی میان ECG و EKG وجود ندارد.
نوار قلب چگونه گرفته می‌شود؟
برای ثبت نوار قلب از دستگاهی به نام الکتروکاردیوگراف استفاده می‌شود. در هنگام انجام آزمایش، تعدادی الکترود در نقاط مشخصی از بدن قرار داده می‌شوند.
این الکترودها فعالیت الکتریکی قلب را دریافت کرده و اطلاعات را به دستگاه منتقل می‌کنند. دستگاه سپس سیگنال‌های دریافت‌شده را پردازش کرده و نتیجه را به شکل نمودار ECG نمایش یا چاپ می‌کند.
در بسیاری از دستگاه‌های الکتروکاردیوگراف، نتیجه روی کاغذ مخصوص نوار قلب چاپ می‌شود. کیفیت و سازگاری کاغذ با دستگاه می‌تواند برای ثبت و چاپ واضح اطلاعات اهمیت داشته باشد.
امواج نوار قلب چه چیزی را نشان می‌دهند؟
نمودار ECG از مجموعه‌ای از خطوط و امواج تشکیل شده است. از مهم‌ترین قسمت‌های آن می‌توان به موج P، مجموعه QRS و موج T اشاره کرد.
موج P
موج P عمدتاً با فعالیت الکتریکی دهلیزهای قلب مرتبط است و یکی از بخش‌هایی است که هنگام بررسی ریتم قلب مورد توجه قرار می‌گیرد.
مجموعه QRS
مجموعه QRS نشان‌دهنده فعالیت الکتریکی مرتبط با دپولاریزاسیون بطن‌های قلب است. شکل، مدت و ویژگی‌های این قسمت می‌تواند اطلاعات مهمی در اختیار پزشک قرار دهد.
موج T
موج T با مرحله بازگشت الکتریکی بطن‌ها یا رپولاریزاسیون مرتبط است.
تفسیر دقیق این امواج نیازمند دانش پزشکی است و نباید صرفاً بر اساس ظاهر نمودار، درباره وضعیت قلب نتیجه‌گیری کرد.
نوار قلب چه کاربردهایی دارد؟
ECG یکی از ابزارهای مهم برای بررسی وضعیت قلب است. پزشک با توجه به علائم بیمار، سابقه پزشکی و نتایج سایر بررسی‌ها می‌تواند از اطلاعات نوار قلب برای ارزیابی وضعیت فرد استفاده کند.
برخی از کاربردهای رایج نوار قلب عبارت‌اند از:
بررسی ریتم قلب :یکی از کاربردهای مهم ECG بررسی سرعت و نظم ضربان قلب است. نوار قلب می‌تواند در شناسایی برخی بی‌نظمی‌های ریتم قلب به پزشک کمک کند.
بررسی برخی آریتمی‌ها : آریتمی به اختلال در ریتم طبیعی قلب گفته می‌شود. بعضی از انواع آریتمی را می‌توان با بررسی ECG شناسایی یا ارزیابی کرد.
کمک به بررسی مشکلات قلبی : پزشک ممکن است برای فردی که علائمی مانند درد قفسه سینه، تپش قلب، سرگیجه یا تنگی نفس دارد، انجام نوار قلب را در کنار سایر بررسی‌ها درخواست کند.
بررسی وضعیت قلب در برخی بیماران : در افرادی که سابقه بیماری قلبی دارند، پزشک ممکن است در شرایط مشخص از ECG برای بررسی وضعیت قلب استفاده کند.
ارزیابی عملکرد برخی تجهیزات قلبی : در بعضی شرایط، اطلاعات حاصل از نوار قلب می‌تواند در ارزیابی عملکرد تجهیزات پزشکی مرتبط با قلب، مانند ضربان‌ساز، مورد استفاده قرار گیرد.
آیا ECG و اکوکاردیوگرافی یکسان هستند؟
خیر. ECG و اکوکاردیوگرافی دو روش متفاوت برای بررسی قلب هستند.
در ECG یا نوار قلب، فعالیت الکتریکی قلب ثبت می‌شود؛ اما اکوکاردیوگرافی با استفاده از امواج فراصوت، تصاویر ساختاری و حرکتی از قلب ایجاد می‌کند.
بنابراین اطلاعاتی که این دو روش ارائه می‌دهند با یکدیگر متفاوت است و بسته به شرایط، پزشک ممکن است یک یا هر دو روش را درخواست کند.
همچنین برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله <اکوکاردیوگرافی چیست؟ تفاوت اکو قلب با سونوگرافی>
تفاوت ECG و EEG چیست؟
شباهت ظاهری این دو مخفف گاهی باعث سردرگمی می‌شود، اما ECG و EEG دو آزمایش کاملاً متفاوت هستند.
ECG برای ثبت فعالیت الکتریکی قلب استفاده می‌شود، در حالی که EEG برای ثبت فعالیت الکتریکی مغز کاربرد دارد.
بنابراین نباید ECG یا EKG را با EEG اشتباه گرفت.
دستگاه نوار قلب چیست؟
دستگاه نوار قلب یا الکتروکاردیوگراف وسیله‌ای پزشکی برای دریافت و ثبت سیگنال‌های الکتریکی قلب است.
دستگاه‌های ECG در مدل‌های مختلف تولید می‌شوند و ممکن است از نظر تعداد کانال، امکانات، نحوه نمایش اطلاعات، سیستم چاپ و قابلیت‌های نرم‌افزاری با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
برای مثال، دستگاه‌های نوار قلب می‌توانند در مدل‌های تک کاناله، سه کاناله، شش کاناله یا دوازده کاناله عرضه شوند.
انتخاب دستگاه مناسب به نوع استفاده، حجم کاری مرکز درمانی و امکانات مورد نیاز بستگی دارد.
کاغذ نوار قلب چه اهمیتی دارد؟
در دستگاه‌هایی که نتیجه ECG را چاپ می‌کنند، استفاده از کاغذ نوار قلب مناسب اهمیت زیادی دارد.
کاغذهای ECG معمولاً از نوع حرارتی هستند و دستگاه از طریق سیستم چاپ حرارتی، نمودار را روی سطح کاغذ ثبت می‌کند.
کاغذ نوار قلب در ابعاد و مدل‌های مختلفی تولید می‌شود و باید متناسب با مدل دستگاه انتخاب شود. استفاده از سایز نامناسب ممکن است باعث ایجاد مشکل در قرارگیری کاغذ یا فرآیند چاپ شود.
به همین دلیل هنگام تهیه کاغذ ECG بهتر است مواردی مانند ابعاد کاغذ، نوع کاغذ، مدل دستگاه و کیفیت چاپ بررسی شوند.
هنگام انتخاب کاغذ ECG به چه مواردی توجه کنیم؟
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور شود تمام دستگاه‌های نوار قلب از یک نوع کاغذ استفاده می‌کنند. در حالی که دستگاه‌های مختلف ممکن است به کاغذهایی با ابعاد و ساختار متفاوت نیاز داشته باشند.
پیش از انتخاب کاغذ بهتر است مشخصات دستگاه بررسی شود. عرض و طول کاغذ، رولی یا کتابی بودن آن و سازگاری با سیستم چاپ دستگاه از جمله موارد مهم هستند.
کیفیت کاغذ نیز اهمیت دارد؛ زیرا چاپ واضح نمودار باعث می‌شود اطلاعات ثبت‌شده خوانایی مناسبی داشته باشند.
ECG چقدر زمان می‌برد؟
ثبت نوار قلب معمولاً فرایند سریعی است، هرچند زمان دقیق می‌تواند به شرایط بیمار، نوع دستگاه و محیط درمانی بستگی داشته باشد.
بخش مهمی از فرایند مربوط به آماده‌سازی فرد و قرار دادن صحیح الکترودهاست. پس از آن، دستگاه می‌تواند فعالیت الکتریکی قلب را ثبت کند.
آیا نتیجه نوار قلب به‌تنهایی برای تشخیص بیماری کافی است؟
خیر. نتیجه ECG باید توسط پزشک و با درنظرگرفتن علائم، سابقه پزشکی و در صورت نیاز سایر آزمایش‌ها بررسی شود.
ممکن است بعضی مشکلات قلبی در یک نوار قلب کوتاه‌مدت دیده نشوند یا برای بررسی دقیق‌تر به آزمایش‌ها و روش‌های دیگری نیاز باشد.
به همین دلیل مشاهده یک نوار قلب ظاهراً طبیعی یا غیرطبیعی به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره سلامت قلب کافی نیست.
جمع‌بندی؛ ECG یا EKG؟
اگر بخواهیم پاسخ سؤال تفاوت ECG و EKG چیست؟ را در یک جمله بیان کنیم، باید گفت که از نظر آزمایش پزشکی تفاوتی میان آن‌ها وجود ندارد.
ECG از اصطلاح انگلیسی Electrocardiogram و EKG از شکل آلمانی Elektrokardiogramm گرفته شده است. هر دو اصطلاح به روشی برای ثبت فعالیت الکتریکی قلب اشاره دارند که در فارسی آن را نوار قلب می‌نامیم.
برای ثبت ECG از دستگاه الکتروکاردیوگراف، الکترودها و در بسیاری از مدل‌ها کاغذ مخصوص نوار قلب استفاده می‌شود. انتخاب تجهیزات و کاغذ سازگار با دستگاه نیز برای ثبت و چاپ مناسب نمودار اهمیت دارد.
اگر قصد تهیه کاغذ نوار قلب و محصولات مرتبط با ECG را دارید، میتوانید محصولات موجود در پاب سنتر را بررسی کرده و بر اساس مدل و مشخصات دستگاه، گزینه مناسب را انتخاب کنید.
